Groeiende betrokkenheid, ook onder jongeren
De jaarlijkse dodenherdenking op maandag 4 mei heeft dit jaar in Dongen bijzonder veel inwoners op de been gebracht. Zowel de bijeenkomst in De Cammeleur als de plechtigheid bij de Bevrijdingskapel waren drukbezocht. De belangstelling neemt ieder jaar toe en opvallend is dat ook steeds meer jongeren aanwezig zijn. Volgens de organisatie is dat een belangrijk en hoopgevend signaal: het laat zien dat herdenken leeft en dat nieuwe generaties zich actief verbinden met het verhaal van oorlog en vrijheid.
De herdenking stond dit jaar in het teken van het landelijke thema ‘Vrijheid deel je met elkaar’ en het jaarthema ‘De geschiedenis begrijpen’. Daarmee lag de nadruk op bewustwording en het leggen van verbanden tussen verleden en heden.
De bijeenkomst begon om 18.45 uur in De Cammeleur en werd geopend door voorzitter Rob Driessen van het 4 en 5 mei comité Dongen. In zijn toespraak gaf hij aan dat vrijheid lange tijd als vanzelfsprekend werd ervaren, maar dat recente wereldontwikkelingen dat beeld hebben veranderd. Hij wees op zorgwekkende parallellen met de periode voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog, waarin spanningen, desinformatie en machtsdenken een steeds grotere rol spelen. Volgens Driessen vraagt het behoud van vrijheid niet alleen om militaire weerbaarheid, maar ook om gezond verstand, nuance en respect in de samenleving. “Op micro-niveau kunnen wij zelf bijdragen aan een meer vanzelfsprekend gevoel van vrijheid,” benadrukte hij.
Namens Voormalig Verzet Dongen hield Gerard Jansen een indringende en verhalende toespraak. Hij nam de aanwezigen mee naar de winter van 1943 en beschreef hoe drie vrouwen in het geheim berichten vervoerden richting Breda, via onder meer de Lange Dreef bij Oosterhout. Het verhaal maakte invoelbaar onder welke spanning en risico’s verzetsmensen hun werk deden. Jansen zette dit af tegen het comfortabele leven van nu en stelde prikkelende vragen: hoe vrij zijn wij werkelijk en durven we ons nog uit te spreken tegen haat en uitsluiting? Hij sloot af met een oproep tot reflectie op onze eigen rol in het behouden van vrijheid.
Sjaak van Zon, namens de militaire veteranen, bracht het perspectief van oorlog en vrede naar het heden. Hij benadrukte dat achter ieder slachtoffer een mens en een familie schuilgaat en dat de littekens van oorlog, ook 80 jaar later, nog steeds zichtbaar zijn. Met verwijzing naar actuele conflicten, zoals in Oekraïne en het Midden-Oosten, benadrukte hij dat vrijheid en democratie kwetsbaar zijn. Ook wees hij op de inzet en offers van Nederlandse militairen in vredesmissies en het belang om hun bijdrage te blijven erkennen.
Eric Baak sprak namens de kerken en bracht het thema dichter bij het dagelijks leven. Hij stelde de vraag wat vrijheid betekent in de omgang met elkaar en waarschuwde dat vrijheid van meningsuiting soms verwordt tot het kwetsen van anderen. Vrijheid delen vraagt volgens hem om nederigheid, respect en het vermogen om elkaar te vergeven. Aan de hand van het verhaal van verzetsvrouw Corrie ten Boom illustreerde hij hoe krachtig vergeving kan zijn, zelfs onder de meest extreme omstandigheden.
Ook Ilse Marcelissen benadrukte dat vrijheid onderhoud vraagt. Met verwijzing naar recente woorden van generaal buiten dienst Mart de Kruif over de Slag op de Grebbeberg gaf zij aan dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is en dat we bereid moeten zijn deze te verdedigen door te investeren in militaire weerbaarheid. Tegelijkertijd ligt er volgens haar een collectieve plicht om oorlog te voorkomen en te blijven investeren in vrede.
Na de bijeenkomst in De Cammeleur vertrok een stille wandelstoet naar de bevrijdingskapel, begeleid door Breda City Pipes & Drums. Ook daar was de opkomst groot en groeide de stoet zichtbaar aan. Rond 19.50 uur startte de officiële herdenking met muziek, het luiden van de klokken en de Taptoe. In de toespraak van wethouder Jansen werd stilgestaan bij de vraag wat wij gaan doen om te zorgen dat het niet opnieuw mis gaat. Dat is de opdracht die de bevrijding met zich meebracht. Door verhalen door te geven aan volgende generaties, zorgen we ervoor dat de lessen van het verleden niet verloren gaan. Vrijheid kan worden verdedigd met wapens, maar vooral ook met woorden, met begrip en met respect voor elkaar. In een wereld waarin verschillen nu tot verdeeldheid leiden, is het juist de geschiedenis die ons kan verbinden.
Om 20.00 uur werden de twee minuten stilte in acht genomen, gevolgd door het Wilhelmus. Aansluitend vond de kranslegging plaats. Namens het gemeentebestuur legde wethouder Jansen een krans. Daarnaast werden kransen gelegd door vertegenwoordigers van het voormalig verzet, de militaire veteranen, de Groep Antifascisten en het Oranje Comité. Ook werden de namen van de Dongense oorlogsslachtoffers voorgelezen door jonge 3 leden van de Scouting.
Bekijk de foto's van de dodenherdenking hieronder (klik op een foto om te vergroten)
Foto's: Margreet Jansen