Spaanders over 'het verkeer in Dongen'

‘Spaanders’ is een column waarin Dongenaar Henk Spaan zijn visie geeft op actuele Dongense zaken, de lokale politieke processen en al wat verder afkomt op de bewoners van de gemeente Dongen. Prikkelend en altijd op zoek naar het hoe en waarom van zaken. Henk Spaan (67) heeft 40 jaar overheidservaring, waarvan gedurende meer dan 27 jaar als gemeentesecretaris. Op dit moment houdt hij zich vooral bezig met managementadvisering en coaching.

Al van oudsher is Dongen een dorp met een lintbebouwing, zelfs met twee linten. Toen er nauwelijks nog sprake was van groei van het dorp, kon het verkeer zonder al te veel problemen gebruik maken van deze lintstructuur. Dat veranderde toen, zo ongeveer vanaf het einde van de 2e Wereldoorlog, de industrialisatie steeds verder en steeds sneller ging. Dat bracht een enorme hoeveelheid extra en zwaar verkeer met zich mee. Daar kwam nog bij dat Dongen qua inwonertal groeide en er dus ook veel gebouwd moest worden. Dat bracht bouwverkeer met zich mee. Maar ook ging het groeiende aantal inwoners steeds meer gebruik maken van vervoer per auto. Dit alles leidde in de 70-er en 80-er jaren van de vorige eeuw, tot een enorme belasting van met name de Hoge Ham. Grote aantallen vrachtauto’s maakten gebruik van deze weg, waardoor er veel opstoppingen waren en de verkeersveiligheid in gevaar kwam. De Hoge Ham werd teveel belast, met alle gevolgen van dien. Het was dan ook een geweldige opluchting toen de Vierbundersweg geopend werd en het allergrootste deel van het zware verkeer, niet meer door de Hoge Ham hoefde te rijden, maar als het ware om Dongen heen.

Vanaf de jaren 80 van de vorige eeuw zijn het verkeer en de verkeersstructuur belangrijke onderwerpen geweest in bestuurlijk Dongen, die continu op de agenda stonden. Keer op keer moesten er op allerlei punten verkeersmaatregelen getroffen worden. Een integrale visie ontbrak echter. Die kwam er uiteindelijk toe het zogenaamde Verkeersbeleidsplan door de gemeenteraad werd vastgesteld. Door de achtereenvolgende colleges van B. en W. is vervolgens ook tamelijk strak de hand gehouden aan het uitvoeren van dit beleidsplan. De laatste fase daarvan was het enige jaren geleden aangelegde laatste gedeelte van de centrumring, gesitueerd op de locatie waar voorheen de Sint Josephkerk stond.

Door afronding van de hoofdstructuur is een goede doorstroming van het verkeer om het centrum heen, op redelijke wijze gewaarborgd. Dat wil niet zeggen dat alle problemen ook daadwerkelijk zijn opgelost. Zo blijft de hoek Kardinaal van Rossumstraat en Tramstraat een lastig situatie. Daar is, gelet op de feitelijk beschikbare fysieke ruimte ter plaatse, ook weinig aan te veranderen. Zo is bij voorbeeld het aanleggen van een rotonde daar onmogelijk.

Een tweede knelpunt is de zogenaamde kruising bij De Boerenbond. Dit punt was altijd al onoverzichtelijk, maar door de herinrichting van de Hoge Ham en het daarbij veranderen van de rijrichting van het verkeer is het alleen maar erger geworden. Heel veel auto’s zijn nu genoodzaakt om vanaf de Hoge Ham en de parkeerterreinen bij de supermarkten, de bedoelde kruising te gebruiken als ontsluiting naar de centrumring.

Er zitten twee kanten aan het probleem: de technische en de manier waarop weggebruikers de situatie ervaren.

Het is best mogelijk dat strikt technisch gezien de kruising aan de eisen voldoet, ik heb het dan over wegbreedtes en draaicirkels etc. Ik kan dat niet goed beoordelen. Dat is meer voor de verkeersexperts. De techniek is in deze echter niet bepalend.

Als je eens een keer een poosje gaat kijken, zelfs op een moment dat het niet druk is, is snel duidelijk dat de praktische situatie op de kruising, de hoeveelheid verkeer niet of nauwelijks op een verantwoorde manier kan verwerken. Er ontstaat veel onvrede, zelfs agressie en mede daardoor ontstaan er ook verkeersonveilige , zelfs uitgesproken gevaarlijke situaties. Daarvoor zijn naar mijn mening, tenminste vier redenen:

- Het uitzicht naar beide kanten is vrijwel altijd ernstig belemmerd door geparkeerde auto’s op de Tramstraat.

- De Tramstraat is niet al te breed en maakt, gezien vanaf de St. Josephstraat, ook nog een knik. Dit wordt nog nadelig beïnvloed door de aan weerszijde geparkeerde auto’s.

- Het gebouw van de Boerenbond en de uitstalling van goederen voor de ingang ervan, geven een onrustig beeld en belemmeren het uitzicht.

- Naast het autoverkeer zijn er op dit deel van de Tramstraat zijn ook vaak veel fietsers en voetgangers. Ook dit leidt het autoverkeer dat de Tramstraat op wil, af.

Samenvattend gaat het op deze kruising dus niet om de technische eisen waar een kruising aan moet voldoen, maar puur om het uiteindelijk alles bepalende: het gevoel en de beleving van mensen. Als gemeente mag je, je niet verschuilen achter technische eisen en regels. Door de omstandigheden ter plaatse is het voor de weggebruikers een onoverzichtelijke en gevaarlijke situatie. Als gemeente is het jouw verantwoordelijkheid er iets aan te doen.

Iedereen begrijpt dat er door de in Dongen bestaande structuren veel beperkingen zijn om bepaalde verkeersknelpunten op te lossen. We moeten dus accepteren dat er altijd situaties zullen blijven die in meerdere of mindere mate, gevaarlijk zijn. Het streven moet er daarom op gericht zijn dit soort gevaren tot een uiterst minimum te beperken. Het is de vraag of dit criterium wel in voldoende mate is gehanteerd bij de gekozen oplossing voor de verkeersafwikkeling vanaf de geherstructureerde Hoge Ham en vanaf het winkelgebied. Ik vermoed dat er teveel naar de techniek gekeken is.

Het feitelijke probleem op de kruising bij de Boerenbond is ontstaan door deze gekozen oplossing. Het zou naar mijn mening daarom al een hele opluchting geven als de Hoge Ham volledig eenrichtingsverkeer zou krijgen. Je kunt dan strijden vanaf welke kant de Hoge Ham toegankelijk zou moeten zijn, maar het geeft in elk geval duidelijkheid. Persoonlijk vind ik toegankelijkheid vanaf de Laurentiuskerk het meest voor de hand liggend. Eigenlijk grotendeels terug naar de oude situatie.

In dit verband vind ik het wel vreemd dat toen, al na een paar dagen, bleek dat er enorm veel kritiek was en er een groot gevoel van onveiligheid bij weggebruikers was ontstaan, er gezegd werd dat men de ontwikkeling eerst eens ging aanzien, dan evalueren en daarna wellicht pas maatregelen zou gaan nemen.

Ik zou zeggen: snel aanpakken nu en zorgen dat de situatie wordt aangepakt. 100% ideaal wordt het nooit, maar de huidige oplossing is gewoon slecht. Overigens hebben we ook als weggebruiker op dit punt een eigenverantwoordelijkheid. Als we allemaal eens wat inschikkelijker zouden zijn, zou een deel van de problemen voorkomen kunnen worden. Maar dat is misschien “wishful thinking”. Neemt uiteraard de verantwoordelijkheid van de gemeente niet weg.