Rechtbank vernietigt Woo-besluit gemeente Dongen: politieke opiniemaker Tjietse Broeders krijgt gelijk

De rechtbank in Breda heeft het beroep van politiek opiniemaker en ‘De Restzetel’-podcastmaker Tjietse Broeders gegrond verklaard in een procedure tegen de gemeente Dongen over een verzoek op grond van de Wet open overheid (Woo).

Die wet geeft inwoners en journalisten het recht om overheidsdocumenten op te vragen, zodat het handelen van de overheid controleerbaar en transparant is. De rechtbank vernietigt het besluit van het Dongense college van burgemeester en wethouders en oordeelt dat de gemeente het verzoek ten onrechte niet als Woo- verzoek heeft behandeld. De gemeente moet binnen zes weken een nieuw besluit nemen met inachtneming van de uitspraak van de bestuursrechter.

Op 19 juli 2024 diende Broeders een Woo-verzoek in om bestuurlijke documenten en interne communicatie over de abrupte beëindiging van zijn aanstelling als buitengewoon ambtenaar van de burgerlijke stand (BABS) in 2020. Volgens de destijds gegeven toelichting van het college zouden zijn werkzaamheden als weekbladcolumnist, in combinatie met de gewijzigde Ambtenarenwet, niet langer verenigbaar zijn met het ambt van trouwambtenaar. Broeders betwijfelde die motivering. Hij vermoedde dat de nieuwe wetgeving als formele reden werd aangevoerd, terwijl ook andere persoonlijke overwegingen van de toenmalige gemeentebestuurders een rol hebben gespeeld. Om de besluitvorming te kunnen reconstrueren vroeg hij twee jaar geleden om alle relevante documenten en communicatie uit de periode 2018 tot en met 2020.

Rechtbank verwerpt belangrijkste standpunt van de gemeente
Gedurende de procedure had de gemeente het standpunt dat het verzoek in feite geen Woo-verzoek was, maar een verzoek om inzage in persoonsgegevens op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). De rechtbank volgt dat standpunt niet. Volgens de rechtbank blijkt uit zowel het gebruik van het officiële Woo-webformulier als uit de inhoud van Broeders’ verzoek duidelijk dat sprake was van een Woo-verzoek. Broeders vroeg niet alleen om gegevens die op hem persoonlijk betrekking hebben, maar ook om bestuurlijke documenten en interne communicatie over de besluitvorming rondom zijn BABS-aanstelling. Juist daarom had het college het verzoek als Woo- verzoek moeten behandelen.

Rechtbank: besluit onvoldoende zorgvuldig voorbereid en gemotiveerd
De rechtbank concludeert dat het besluit van het college onvoldoende zorgvuldig tot stand is gekomen en onvoldoende is gemotiveerd. Daarnaast oordeelt de rechtbank dat onvoldoende duidelijk is geworden welke documenten tijdens de uitgevoerde zoekslag zijn gevonden, welke daarvan zijn beoordeeld en waarom bepaalde documenten wel of niet zijn verstrekt. Ook daarover zal het college in het nieuwe besluit meer duidelijkheid moeten geven. De rechtbank vat haar oordeel helder samen: "Nu aan het bestreden besluit een motiverings- en zorgvuldigheidsgebrek kleeft, is eisers beroep gegrond. De rechtbank zal het bestreden besluit vernietigen".

Publiek belang
De rechtbank gaat in haar uitspraak ook in op het bredere maatschappelijke belang van het Woo- verzoek. Zij overweegt dat Broeders voldoende heeft onderbouwd dat de gevraagde documenten van belang kunnen zijn voor de toetsing van de bestuurlijke integriteit en voor het verkrijgen vanduidelijkheid over de collegeoverwegingen die hebben geleid tot het niet verlengen van zijn BABS-aanstelling. Daarmee erkent de rechtbank dat het verzoek verder reikt dan uitsluitend een persoonlijk belang.

Reactie Tjietse Broeders
“Deze uitspraak gaat voor mij over veel meer dan mijn eigen dossier. Twee jaar lang hield de gemeente vol dat mijn verzoek géén Wooverzoek was. De bestuursrechter stelt nu ondubbelzinnig vast dat dit collegestandpunt ten onrechte werd ingenomen: mijn verzoek valt wél onder de Wet open overheid en had vanaf het begin als Wooverzoek behandeld moeten worden. De uitspraak van de bestuursrechter verplicht burgemeester Slagboom en gemeentesecretaris Goedmakers nu om het Wooverzoek eerlijk, volledig en zorgvuldig uit te voeren. Dat betekent dat zij eindelijk moeten laten onderzoeken welke documenten onder mijn verzoek vallen en deze conform de wet moeten behandelen. Openbaarheid is geen gunst van het Dongense college, maar een wettelijk recht voor alle Dongenaren. Dus ook voor mij. Alleen volledige openheid kan zichtbaar maken hoe de besluitvorming destijds onder burgemeester Starmans en gemeentesecretaris Van Noort werkelijk tot stand is gekomen.”

Vervolg
Het college van burgemeester en wethouders heeft nu twee mogelijkheden. Het kan de uitspraak van de rechtbank uitvoeren en binnen zes weken een nieuw besluit nemen op Broeders’ Woo- verzoek. Ook kan het college ervoor kiezen hoger beroep in te stellen bij de Raad van State. Als het college de uitspraak uitvoert, moet vervolgens duidelijk worden welke documenten zijn gevonden, welke openbaar worden gemaakt en of bepaalde documenten op grond van de Wet open overheid (gedeeltelijk) mogen worden geweigerd.