Gastcolumn Bert Kalter: Heemkunde, meer dan een Vlaamse schuur

Iedere maand nodigt dongen.nieuws.nl een gastcolumnist uit om zijn/haar visie op de actualiteit in een column te delen met de bezoekers van deze website. Onlangs kwam de heemkundekring nog in actie om een oude Vlaamse schuur aan de Eindsestraat te behouden. Een mooie reden om in de eerste maand van 2011 Bert Kalter, voorzitter heemkundekring "De Heerlyckheit Dongen", uit te nodigen om de gastcolumn op dongen.nieuws.nl te verzorgen.Heemkunde: meer dan een Vlaamse schuur aan de EindsestraatToen ik eind november door de beheerder van de site gevraagd werd om een column te schrijven, had ik zoiets van: ja dat wil ik wel, maar waar moet dat dan over gaan?Ga je de eigen vereniging promoten? Ga je uitleggen wat heemkunde nou eigenlijk precies is? Ga je uitleggen waarom je als heemkundekring bepaalde dingen doet en met wie je als vereniging zoal samenwerkt? Sluit je aan bij de actualiteit? Ik heb besloten om een stuk te schrijven waarin alle genoemde elementen aan bod komen, want een mooier platform dan deze site krijg je niet vaak zomaar aangeboden.

Iedere maand nodigt dongen.nieuws.nl een gastcolumnist uit om zijn/haar visie op de actualiteit in een column te delen met de bezoekers van deze website. Onlangs kwam de heemkundekring nog in actie om een oude Vlaamse schuur aan de Eindsestraat te behouden. Een mooie reden om in de eerste maand van 2011 Bert Kalter, voorzitter heemkundekring "De Heerlyckheit Dongen", uit te nodigen om de gastcolumn op dongen.nieuws.nl te verzorgen.

Heemkunde: meer dan een Vlaamse schuur aan de Eindsestraat
Toen ik eind november door de beheerder van de site gevraagd werd om een column te schrijven, had ik zoiets van: ja dat wil ik wel, maar waar moet dat dan over gaan?
Ga je de eigen vereniging promoten? Ga je uitleggen wat heemkunde nou eigenlijk precies is? Ga je uitleggen waarom je als heemkundekring bepaalde dingen doet en met wie je als vereniging zoal samenwerkt? Sluit je aan bij de actualiteit? Ik heb besloten om een stuk te schrijven waarin alle genoemde elementen aan bod komen, want een mooier platform dan deze site krijg je niet vaak zomaar aangeboden.

Hoe heemkunde verweven is met de actualiteit is af te lezen aan een paar artikelen uit de regionale katern van BN De Stem van zomaar één dag van deze week:
"Open huis van Veers erfgoed" (Raamsdonksveer)
"Pas goed op historisch erfgoed" (monumentenbeleid van de gemeente Geertruidenberg)
"Dit is al het werk dubbel en dwars waard" (restauratie kerk Molenschot)
"Ontwerpplan voor archeologiebeleid" (gemeente Gilze en Rijen)
"Laatste postronde door De Biesbosch"
Af en toe duikt een journalist als Paul de Schipper in het verleden. Zoals deze week het geval was met het artikel "Dongen aangesloten bij de bewoonde wereld" (over aanleg van de tramlijn van Oosterhout naar Dongen). Dat is dan niet zozeer de actualiteit - hoewel de aanleiding daar natuurlijk wel in kan liggen - maar het is wel interessant om te lezen dat het bedrijfsleven (de leerlooiers van toen) het initiatief hiertoe heeft genomen en welke bezwaren (gevaarlijk door hoge snelheid) men toen had tegen de aanleg ervan en hoe dat opgelost werd (door een snelheidsbeperking van 7,5 km binnen en 15 km buiten de bebouwde kom).
Menigeen denkt echter bij heemkunde in eerste instantie aan stoffige figuren die in oude archieven zitten te snuffelen, maar heemkunde is veel meer dan dat. Bovendien is het snuffelen in oude archieven of het doen van archeologisch onderzoek nooit een doel op zich, maar dient meestal om een situatie in het heden te kunnen verklaren aan de hand van gebeurtenissen in het verleden.

Dat heemkunde zeker ook aansluit bij hedendaagse ontwikkelingen moge blijken uit het feit dat geprobeerd wordt jongeren te interesseren voor cultuurhistorie via maatschappelijke stages. Hierbij kan gedacht worden aan activiteiten als: Het ontwikkelen van cultuurhistorische GPS-wandelingen en foto digitalisatie met gps-coördinaten en plaatsing op internet.

Wij vinden dat we als vereniging ook een taak hebben in het behoud van het cultuurhistorisch erfgoed in Dongen. Als er dan iets dreigt te verdwijnen (ook actueel!), komen we in actie. Hiervan zijn in de afgelopen jaren wel wat voorbeelden te geven. Eén van onze laatste acties is gericht op behoud van één van de oudste Vlaamse schuren uit de regio (aan de Eindsestraat) door deze te demonteren en elders weer op te bouwen. Inmiddels is er in verschillende kranten aandacht aan besteed en is zelfs Omroep Brabant op de locatie op bezoek geweest voor een reportage. De demontage is afgerond, de reparatie van de houten delen staat nu op rol en intussen wordt er gezocht naar een nieuwe locatie. Er zijn aardig wat kandidaten die de schuur wel willen hebben. We rekenen hierbij op de medewerking van de gemeente om een locatie te kunnen vinden waarbij de schuur bij voorkeur een maatschappelijke en educatieve functie kan krijgen.

Door bovenstaande voorbeelden heeft u ongetwijfeld reeds een beeld gekregen van wat heemkunde nu eigenlijk precies inhoudt. Wikipedia omschrijft het als volgt: Heemkunde is kennis van en onderzoek naar de eigen leefomgeving en probeert de geschiedenis van die omgeving (plaats) levendig te houden.
De laatste jaren kunnen de heemkringen rekenen op een hernieuwde populariteit, die vooral wordt gedragen door genealogisch onderzoek. Dit kan verklaard worden doordat de traditie van het van generatie op generatie overleveren van de familiegeschiedenis vaak niet langer wordt voortgezet. Veel mensen gaan daardoor zelf uit op onderzoek naar hun eigen herkomst. Hiervoor kunnen ze beroep doen op de heemkundekring.

Ik denk dat we als vereniging behoorlijk actief zijn, maar we zouden eigenlijk nog veel meer initiatieven willen ontplooien. Het ontbreekt ons op dit moment echter aan menskracht. Vooral het op sterkte brengen van het bestuur staat hoog op ons verlanglijstje, want dat is een belangrijke voorwaarde om nieuw beleid te kunnen ontwikkelen.

Interesse gewekt? Kijk dan voor meer informatie ook eens op onze site: www.heemkundedongen.nl
Bel of mail gerust!

Met vriendelijke groet,
Bert Kalter
Voorzitter heemkundekring "De Heerlyckheit Dongen"