Mijmeringen: 'Energie'

'Mijmeringen' is een column van Dongenaar Rinus Krijnen.

Moet je nu een dynamisch contract nemen of een contract met een vaste termijn? Ben je iemand die elke vijf minuten op zijn smartphone opzoekt hoeveel m3 gas en kilowatts er is verbruikt, of wil je geen gedoe en geloof je het wel. Eén ding weet ik zeker: je neemt nooit de goede beslissing als je gaat switchen. Juist op het moment dat jouw energiecontract verloopt is de gas- of stroomprijs op een historisch hoogtepunt. Dat zul je altijd zien. Heb je voordelig energie afgenomen de afgelopen jaren en ineens word je geconfronteerd met soms wel tot een verdubbeling van het tarief bij het vastzetten hiervan voor eenzelfde periode.

En dan hebben we het nog niet over de netbeheerkosten, die de pan gaan uitrijzen. Dan maar overstappen op een dynamisch contract. Dat heeft ook zo zijn beperkingen. Daar moet je wel het type voor zijn. De zon schijnt, dus nu de wasmachine aan. Energiemanagement wordt daarmee een nieuwe huishoudelijke taak. Om continu rekening te moeten houden wanneer en hoe je de apparaten in huis gebruikt, is echt niet mijn ding. Zeker niet om jezelf schuldig te gaan voelen als je vergeten bent de vaatwasser op tijd aan te zetten. Dat wil niet zeggen dat je er geen rekening mee kan houden, maar het energiecontract is daarbij maar een facet. Belangrijker is dat de energiehuishouding van ons land op orde blijft. Dat we niet allemaal tegelijk onze gesubsidieerde elektrische auto gaan opladen. Een thuisbatterij kan je bij je energiegedrag wel wat verlichting geven, mits je zelf stroom opwekt.

We hebben slechts politici die alleen in het hier en nu leven en handelen. Zij denken uitsluitend in korte termijndoelen en de eerstvolgende race naar het pluche. De grote problemen hebben niets met linkse of rechtse belangen te maken, maar die lui verliezen zich door zich terug te trekken in één van deze twee onzinnige kampen. Blijkbaar zonder korte termijnresultaat geen stem. Neutrale, lange termijndoelen gaan aan onze politici voorbij en zo zitten we nu in de situatie dat we bijvoorbeeld een capaciteitsprobleem hebben in ons stroomnetwerk. Door de beperkte visie van de politici hebben we nu een netwerk vol ooit gesubsidieerde zonnepanelen en elektrische auto’s, maar kunnen nieuwe bedrijven en woonwijken het wel schudden als het om aansluiting op het energienetwerk gaat. Ik geef nu de politici de schuld, maar eigenlijk zijn we het zelf. Wij kiezen deze mensen en vinden het blijkbaar belangrijker dat de huidige koopkracht omhoog gaat dan dat we een maatschappij faciliteren waarin ook onze kinderen nog kunnen leven.

Als je een eigen huis hebt kun je besluiten om zonnepanelen te nemen. De lol is daar wel een beetje vanaf nu we niet meer mogen salderen vanaf 2027. Of je nu een dynamisch of vast contract hebt, het kan zeker wat opleveren wanneer je een elektrisch apparaat aanzet. Gedragsverandering kan invloed hebben op de portemonnee. Een thuisbatterij die alleen in het stopcontact gestoken moet worden heeft alleen zin als je zelf ook stroom kan opwekken. Hier heeft een huurder geen voordeel aan. Dat geldt ook voor een warmtepomp, want daarvoor moet er een gat in de muur komen en de vraag is of de huiseigenaar dat wil toestaan. En van wie is dat apparaat dan als je de huur opzegt? Nog een probleem is dat goedkope huurwoningen vaak slecht geïsoleerd zijn. Er wonen in deze huizen mensen met voornamelijk lage inkomens, naast scheefhuurders, die straks veel meer moeten gaan betalen voor een slecht geïsoleerd kot zonder moderne energievoorzieningen. Woningcorporaties zijn jarenlang financieel gestraft met verhuurdersheffingen en vage belastingen, waardoor investeringen uitbleven en door stikstofproblemen, tekort aan bouwvakkers, renteverhoging en trage regelgeving alle woningplannen structureel uitlopen.

Daar hoeven we dus voor de huurder ook niet veel van te verwachten. Als alle huizen goed geïsoleerd en voorzien zijn van moderne energiebesparende voorzieningen, zal de huur zomaar met een paar honderd euro per maand stijgen. De kosten komen bij de corporaties en de opbrengst van minder energie bij de huurder. De huurder zal zijn energievoordeel direct af moeten staan voor de hogere huur. Er wordt dus niets gedaan om de kloof tussen huurder en koper van een huis kleiner te krijgen. Kijk maar eens rond in wijken met voornamelijk koopwoningen: overal zonnepanelen, airco’s, laadpalen en warmtepompen op en rond de huizen, terwijl bij de meeste huurwoningen daar geen spoor van te vinden is. Ondertussen krijgen kopers compensatie met hypotheekrenteaftrek en daar mag je van onze regering niet aan sleutelen, dus dat verschil zal niet kleiner worden.

Voor de huurders met de laagste inkomens is er helemaal geen mogelijkheid om energie te besparen, maar ook mensen die vanwege hun wat hogere inkomen geen aanspraak kunnen maken op een goedkope huurwoning komen bedrogen uit. Zij betalen bij huur vaak het dubbele als voor een sociale woningbouwwoning en ook hier zijn energie investeringen een zaak van de eigenaar. De kosten van het netwerk gaan de komende tijd fors omhoog en ook de tarieven van energie zullen door geopolitiek gedoe stevig stijgen.

De enige oplossing om toch de kosten te drukken is minder energie te verbruiken. Ondanks alle berekeningen die bij energiebesparende investeringen aangeven dat je dit NOOIT gaat terugverdienen, kan dit toch weleens meevallen. Energie die je niet verbruikt hoef je tenslotte ook niet te kopen. Dus heb je de middelen te investeren in zonnepanelen, warmtepompen, isolatievoorzieningen en thuisbatterijen: doe dit en wacht niet te lang. Het volledig terugverdienen blijft een gok, maar je bent bij een lager verbruik hoe dan ook beter af. En wat voor contract je moet kiezen? Pak een dobbelsteen en laat het lot bepalen. Bevalt de uitslag niet, gooi opnieuw. We kunnen niet in de toekomst kijken.