Mijmeringen: 'AI- muziek'
'Mijmeringen' is een wekelijkse column van Dongenaar Rinus Krijnen
AI- muziek
Onlangs was er nogal wat ophef over een zangeres die enorm populair is op de streaming platforms, maar waarvan eigenlijk geen enkel levend bewijs kan worden geleverd dat ze bestaat. Naast de muziek die geproduceerd was, is ze nooit in het echt gezien en liveoptredens zijn er niet. De muziek en hele muzikale entourage bleken door artificial intelligence te zijn gemaakt. De zogenaamde prompt waarmee de muziek is gemaakt is zodanig goed opgesteld dat er een muziekstuk uit is verschenen dat miljoenen mensen direct aanspreekt. De huidige AI-componenten klinken als echte stemmen en instrumenten. Zodanig, dat ze blijkbaar de verschillen tussen echt en namaak volledig weg kunnen poetsen en zeer goed in kunnen spelen op wat het publiek wil horen. En dan staan we nog pas aan het begin van deze ontwikkelingen. Als er al een optreden van een AI- artiest zal worden georganiseerd zul je waarschijnlijk een hologram aantreffen waarmee de artiest is vormgegeven.
Muziek is beleving. Eigenlijk al met de inzet van belangrijke producers vanaf de jaren 50 is de rol van de artiest op de achtergrond geraakt. Aanvankelijk meldde zich bij de studio’s -ook 50 jaar geleden- stoere muzikanten en bands met hun eigen muziek, maar tegen de tijd dat het op een plaat of cd werd uitgebracht was het een muziekproductie geworden, waarbij producenten soms nog een grotere rol speelden dan de muzikanten zelf. De inzet van de producent was dat de muziek zou aanslaan bij een bepaald publiek die de ‘sound’ kon waarderen. Vaak moesten bands ontstellend veel moeite doen om hun eigen songs nog herkenbaar live te performen. En soms lukte dat in zijn geheel niet en werd er zelfs helemaal niet meer opgetreden.
Neem nu The Beatles, die vooral door de complexe producties hun latere werk niet eens live konden en overigens ook niet wilden spelen. Het grote verschil met destijds was dat vroeger het geld verdiend werd met plaatverkoop en de liveoptredens een soort campagnes waren om de verkoop van lp’s en cd’s te stimuleren. Gevolg was dat de platen destijds duur waren en de concerten relatief goedkoop. Maar een echte componist of artiest komt binnenkort met zijn eigen producties die hij of zij uitbrengt niet meer aan de bak: te duur en te lastig. En wij -het grote publiek- laten ons graag neppen.
Het verdienmodel is veranderd. Verspreiding van muziek gebeurt grotendeels door goedkope streamingdiensten en bands moeten het qua inkomen hebben van hun shows en concerten. Doordat live inmiddels alles uit de kast getrokken wordt om de muziek zo goed mogelijk te laten klinken en er enorme shows van licht- en videokunsten omheen worden vertoond, is het bezoeken van een concert een echte beleving.
In tegenstelling tot het afdraaien van een Spotify- of Tidal-lijstje bij het huiswerk maken of tijdens werk, zijn concerten evenementen waar je zogenaamd herinneringen maakt. Maar ook bij live-concerten wordt veel uit een doosje getoverd, echter: de artiest is in ieder geval echt. De vraag is hierbij: hoe lang nog? Maar ondanks de doosjes met trucs zijn optredens van grote artiesten met hun mega shows ook mega-populair. Eén concert in de Johan Cruijff-arena worden er twee en binnen no time zelfs 10, zoals van de artiest Harry Styles. En ook nummer 11 zou zo zijn uitverkocht.
Dat dan na de concertreeks nog 600.000 andere mensen het ‘unieke’ concert hebben meegemaakt ontgaat je helemaal. Ook daar wordt handig op ingespeeld door aanwezige fans te verenigen op social media; je bent nu eenmaal een ‘Harrie’ of een ‘Swifty’ en een ‘soort’ geworden, waarbij ook de nodige merchandising hoort. De artiest en het impresariaat lachen zich rot. De herhaalconcerten zijn -doordat je veel minder hoeft op te bouwen- veel goedkoper dan eenmalige concerten, dus de kassa rinkelt vrolijk door.
In mijn jeugd ging ik halverwege de nacht met de brommer naar de VVV in Oosterhout en voegde ik mezelf tussen de wachtenden om een concertkaartje te bemachtigen van een geliefde artiest. Dat was overigens minder romantisch dan je zou denken. Nu stellen concertgangers alles wat met internet overweg kan thuis op om toch maar digitaal een kaartje te kunnen bemachtigen, met gigantische wachtrijen en vaak storingen door overbelasting tot gevolg. Een hele onderneming waar je uren voor moet uittrekken en zelfs dan nog kan leiden tot teleurstelling. Heb je wel een mooie plek kunnen bemachtigen dan is er voor het concert al een euforisch gevoel, al moet je wel een paar honderd euro aftikken. Dat is een knap stukje marketing. Schaarste creëren en uitmelken maar.
Een voorbeeld is hoe het werkt was het afscheid van de Golden Earring. Het aantal bezoekers dat deze reeks concerten heeft bezocht is groter dan toen de band nog gewoon toerde. Dan bezocht je de band met ong. 1000 man in het Turfschip in Breda en was het nauwelijks uitverkocht. Nu, helaas zonder de belangrijkste muzikant van het gezelschap, zijn er vijf afscheidsconcerten gehouden, waarbij meer dan 70.000 fans aanwezig waren. Een knap stukje marketing. En dat mag bovendien wat kosten.
De mensen gaan ook graag naar concerten omdat ze de artiest dan echt zien. Met de mogelijke AI-producties die je via de media of je apparatuur hoort, wordt het hoe langer hoe moeilijker vast te stellen of er überhaupt wel een muzikant meespeelt. De authenticiteit is stevig te betwisten. Dat beseft men inmiddels hoe langer hoe meer en maakt het live bezoeken van je favoriete artiesten nog aantrekkelijker. Het leven van een fan wordt daarmee mogelijk wel mooier, maar ook veel duurder.
