Op de dag af vijftig jaar na de oprichting vierde Heemkundekring De Heerlyckheit Dongen maandag 12 oktober haar jubileum met een vrijwilligersbarbecue. Een passend moment om de mensen te bedanken die zich inzetten voor het bewaren en doorgeven van de Dongense geschiedenis. Voor twee van hen kreeg de bijeenkomst een bijzonder tintje: Ellie Oerlemans en Bert Kalter werden benoemd tot erelid.
Op 12 oktober 1976 begon de heemkundekring met een kleine groep mensen met een groot hart voor Dongen. Zij wilden voorkomen dat verhalen, foto’s, documenten en tradities verloren zouden gaan. Vijftig jaar later is die opdracht nog altijd de basis van de vereniging, vertelde voorzitter Matthé Koenen in zijn jubileumtoespraak. “Een gemeenschap die haar geschiedenis kent, staat sterker in het heden en bouwt bewuster aan de toekomst”, verwoordde hij de gedachte achter de oprichting. Wat destijds begon als een initiatief van betrokken Dongenaren, groeide uit tot een vereniging waarin vrijwilligers met uiteenlopende kennis en interesses samenwerken aan het lokale erfgoed.
Vrijwilligers als fundament
Koenen stond uitgebreid stil bij de werkgroepen die samen het werk van de heemkundekring dragen. Zo digitaliseert en ontsluit de werkgroep Beeld & Media duizenden foto’s, onderzoekt de werkgroep Archeologie vondsten en houdt Cultuurhistorisch erfgoed zich bezig met de geschiedenis van Dongense panden. Daarnaast worden familiestambomen uitgezocht, krijgt het Dongens dialect aandacht en maken onder meer de Blikvangers het verleden zichtbaar.
Achter al die activiteiten staan vrijwilligers. Juist voor hen had de voorzitter een nadrukkelijk dankwoord. “Zonder jullie zouden foto’s blijven liggen, verhalen ongehoord blijven, archieven gesloten blijven en kennis verloren gaan.” Hun werk gebeurt vaak achter de schermen, maar is volgens Koenen van grote betekenis voor Dongen. De jubileumbarbecue bood de gelegenheid om die inzet te waarderen en samen stil te staan bij alles wat in een halve eeuw is opgebouwd.
Ellie Oerlemans: dertig jaar secretaris
Een bijzonder onderdeel van de bijeenkomst was de benoeming van twee ereleden. Koenen introduceerde hen aan de hand van hun lange lijst aan werkzaamheden en verdiensten. Voor de aanwezigen werd al snel duidelijk over wie hij het had. Ellie Orlemans is sinds 1 juni 1992 lid van de heemkundekring. In maart 1996 trad zij toe tot het bestuur en volgde zij Stef van Gool op als secretaris. Die functie vervult zij inmiddels dertig jaar. Ook daarbuiten is haar betrokkenheid groot. Ellie zet zich al vele jaren in voor het museum, het Dongens dialect, lezingen en activiteiten en de Open Monumentendag. Daarnaast werkt zij mee aan het geschiedenisboek van Dongen en sinds 2023 aan Memorix maior, het systeem waarmee collecties digitaal worden vastgelegd en ontsloten. Met haar benoeming tot erelid onderstreepte de vereniging haar waardering voor die jarenlange inzet.
Bert Kalter: van voorzitter tot kartrekker
Ook Bert Kalter werd naar voren gevraagd. Hij werd op 1 januari 2008 lid en trad enkele maanden later toe tot het bestuur. In 2009 nam hij de voorzittershamer over van Hans Kimenai. Tot 2019 vervulde hij die functie. Zijn bijdrage bleef niet beperkt tot het bestuur. Bert is betrokken bij de Blikvangers, de beeldwerkgroep, Memorix maior en het geschiedenisboek van Dongen. Sinds 2009 maakt hij deel uit van de redactie van verenigingsblad Wazerweijen. Vanaf 2010 verzorgt hij, met enkele korte onderbrekingen, ook de eindredactie en opmaak. Verder wees Koenen op zijn rol als kartrekker bij de herbouw van de Vlaamse Schuur, De Hoogt, de Memorix maior en het geschiedenisboek. Ook zijn brede inzet voor de vereniging werd beloond met het erelidmaatschap.
Wazerweijen
In verband met het 50-jarige jubileum wordt de Wazerweijen, het kwartaaltijdschrift van de Heemkundekring, deze keer eenmalig huis-aan-huis verspreid in de gemeente Dongen. In deze jubileumeditie zijn diverse oogtepunten te vinden uit de rijke geschiedenis van de Heemkundekring. Voorzitter Koenen bood het eerste exemplaar aan aan burgemeester Hans Slagboom, die zijn waardering uitsprak voor de manier waarop de heemkundekring het verleden van Dongen zichtbaar en levend houdt.
Met de tijd mee
Hoewel de middelen in vijftig jaar sterk zijn veranderd, is de drijfveer volgens Koenen dezelfde gebleven. Papieren archiefkasten en fotoalbums hebben steeds vaker plaatsgemaakt voor digitale bestanden en online beeldbanken. De liefde voor Dongen en de wens om kennis door te geven aan volgende generaties blijven daarbij centraal staan.
De vereniging wil de komende jaren verder investeren in digitalisering, educatie en samenwerking met scholen, verenigingen en de gemeente. Want, zo hield de voorzitter zijn gehoor voor: “Erfgoed leeft alleen als we het blijven koesteren, blijven onderzoeken en blijven doorgeven.”