Gastcolumn Kees de Jong: geen boerenmuseum maar "live" boerenleven in Dongen

Omdat de Zuidelijke Land-en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) afdeling Dongen - Loon op Zand dit jaar haar eeuwfeest viert, ben ik als huidige voorzitter van deze club uitgenodigd om een column te schrijven op de site van Dongen.nieuws. Een verzoek waar ik graag gehoor aan geef. Historisch gezien staat Dongen bekend om zijn leerlooiers en schoenmakers. Deze industrieën hebben in hun hoogtijdagen een geweldige bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van onze gemeenschap. Maar al vanaf het eerste moment, dat er bewoning was aan de Donge, was er ook landbouw. Eerst uitsluitend voor eigen gebruik, zoals je ook terug kunt zien bij de ijzertijdboerderij. Later ontwikkelde zich dat tot de productiebedrijven zoals we ze nu kennen. Deze ontwikkeling is niet vanzelf gegaan, veel omstandigheden hebben hieraan bijgedragen. Samenwerking was noodzakelijk, daarom werd 100 jaar geleden de Noord-Brabantse Boerenbond (NCB) in Dongen opgericht. Omdat de meeste van ons de oprichting niet meegemaakt hebben, wil ik graag iets vertellen over het ontstaan van de afdeling Dongen.Uit de gegevens die ons ter beschikking staan, is op te maken, dat op de jaarvergadering van de Maatschappij voor Landbouw op 13 januari 1911 werd besloten een eigen Katholieke Boerenbond voor Dongen op te richten. Een vereniging die tot doel had, door eenheid en samenwerking een degelijke en welvarende boerenstand te vormen in de Katholieke geest. Door de bisschop werd Rector Soffers al gauw tot geestelijk adviseur benoemd. De officiële oprichtingsdag, de dag van de goedkeuring van de statuten werd 9 februari 1911. Een eigen bestuur werd gekozen en dhr. P. de Jong werd voorzitter. Men startte met ongeveer 100 leden. Op 24 april 1911 kwam Pater van den Elsen persoonlijk naar Dongen om de leden toe te spreken en de vereniging veel succes en Gods zegen toe te wensen. Deze wijze Pater, ook wel de "boerenapostel"genoemd, gaf het bestuur voorlichting. De eerste jaren van de Boerenbond kenmerkten zich door het oprichten van allerlei verenigingen en verzekeringen. Zo werd in juni 1911 de Boerenleenbank opgericht, die dit jaar dus ook 100 jaar bestaat. Daarnaast werden er vele vergaderingen gehouden en lezingen gegeven, waar door bekwame sprekers voorlichting gegeven werd over verschillende onderwerpen. Er werd een pakhuis gebouwd, de onderlinge Brandassurantie werd opgericht, gevolgd door de ziekten- en ongevallenverzekering, de R.K. Jonge Boerenstand, de pluimveehoudersbond, de paardenverzekering, de rijvereniging en ga zo maar door. Er werden cursussen gegeven op allerlei gebied, zoals veeteelt, tuinbouw, landbouw, boekhouding, huishouding en sociale cursussen. Aanvankelijk werden deze cursussen alleen door de vooruitstrevende boeren gevolgd, maar langzamerhand groeide het besef, dat het volgen heel gewoon en noodzakelijk was, om je staande te houden in de agrarische sector.

Omdat de Zuidelijke Land-en Tuinbouw Organisatie (ZLTO) afdeling Dongen - Loon op Zand dit jaar haar eeuwfeest viert, ben ik als huidige voorzitter van deze club uitgenodigd om een column te schrijven op de site van Dongen.nieuws. Een verzoek waar ik graag gehoor aan geef. Historisch gezien staat Dongen bekend om zijn leerlooiers en schoenmakers. Deze industrieën hebben in hun hoogtijdagen een geweldige bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van onze gemeenschap. Maar al vanaf het eerste moment, dat er bewoning was aan de Donge, was er ook landbouw. Eerst uitsluitend voor eigen gebruik, zoals je ook terug kunt zien bij de ijzertijdboerderij. Later ontwikkelde zich dat tot de productiebedrijven zoals we ze nu kennen. Deze ontwikkeling is niet vanzelf gegaan, veel omstandigheden hebben hieraan bijgedragen. Samenwerking was noodzakelijk, daarom werd 100 jaar geleden de Noord-Brabantse Boerenbond (NCB) in Dongen opgericht. Omdat de meeste van ons de oprichting niet meegemaakt hebben, wil ik graag iets vertellen over het ontstaan van de afdeling Dongen.

Uit de gegevens die ons ter beschikking staan, is op te maken, dat op de jaarvergadering van de Maatschappij voor Landbouw op 13 januari 1911 werd besloten een eigen Katholieke Boerenbond voor Dongen op te richten. Een vereniging die tot doel had, door eenheid en samenwerking een degelijke en welvarende boerenstand te vormen in de Katholieke geest. Door de bisschop werd Rector Soffers al gauw tot geestelijk adviseur benoemd. De officiële oprichtingsdag, de dag van de goedkeuring van de statuten werd 9 februari 1911. Een eigen bestuur werd gekozen en dhr. P. de Jong werd voorzitter. Men startte met ongeveer 100 leden. Op 24 april 1911 kwam Pater van den Elsen persoonlijk naar Dongen om de leden toe te spreken en de vereniging veel succes en Gods zegen toe te wensen. Deze wijze Pater, ook wel de "boerenapostel"genoemd, gaf het bestuur voorlichting. De eerste jaren van de Boerenbond kenmerkten zich door het oprichten van allerlei verenigingen en verzekeringen. Zo werd in juni 1911 de Boerenleenbank opgericht, die dit jaar dus ook 100 jaar bestaat. Daarnaast werden er vele vergaderingen gehouden en lezingen gegeven, waar door bekwame sprekers voorlichting gegeven werd over verschillende onderwerpen. Er werd een pakhuis gebouwd, de onderlinge Brandassurantie werd opgericht, gevolgd door de ziekten- en ongevallenverzekering, de R.K. Jonge Boerenstand, de pluimveehoudersbond, de paardenverzekering, de rijvereniging en ga zo maar door. Er werden cursussen gegeven op allerlei gebied, zoals veeteelt, tuinbouw, landbouw, boekhouding, huishouding en sociale cursussen. Aanvankelijk werden deze cursussen alleen door de vooruitstrevende boeren gevolgd, maar langzamerhand groeide het besef, dat het volgen heel gewoon en noodzakelijk was, om je staande te houden in de agrarische sector.

Een eeuw geleden vonden de meeste agrarische activiteiten nog plaats in de huidige kern van Dongen, Door de uitbreiding van woonkernen en de behoefte aan meer ruimte voor de agrariërs, zijn er vrijwel geen boerenbedrijven meer in de bebouwde kom te vinden. Ook het aantal boeren loopt flink terug. Dit heeft diverse oorzaken. Om er een aantal te noemen: schaalvergroting en automatisering, regelgeving met betrekking tot mestafzet, melkquotum, de slechte prijzen, de uitbraak van varkenspest en MKZ (wie herinnert zich dat niet?) en onlangs de EHEC-problemen.
Doordat de bedrijven groter geworden zijn en meer in het buitengebied zitten, is ook de afstand tussen boer en burger groter geworden. Daarom vinden wij het erg belangrijk te laten zien, wie we zijn, wat er doen en waar we voor staan.
De Dongense landbouw heeft door haar grote diversiteit aan teelten, een bijzonder karakter. We hebben veel in huis en laten dat ook regelmatig zien tijdens open dagen. En een steeds groter aantal ondernemers ziet ook het belang van een aantrekkelijk landschap en levert hieraan een bijdrage door de aanleg van natuurlijke kavelrandzones en erfbeplantingen.

Daarnaast is onlangs de ecologische verbindingszone aangelegd door het waterschap en de gemeente. Door gebruik te maken van de wandel- en fietspaden, kan men zowel de natuurontwikkeling als de landbouw diversiteit van dichtbij ervaren. De ZLTO afdeling Dongen viert feest dit jaar. Ook daar hebben we de burger bij betrokken. Op een stralende zondag in juli organiseerden we de knapzakroute. Deelnemers konden op de fiets, voorzien van een knapzak en rode zakdoek een route volgen, die uitgezet was langs een tiental verschillende bedrijven. Het werd een leuke dag, met heel veel deelnemers en enthousiaste reacties. Daarnaast hadden we een paar weken geleden de opvoering van het openluchtspel "De Notenboom", waar heel veel mensen van genoten hebben. Maanden van voorbereiding gingen hieraan vooraf. Ongeveer 120 toneelspelers en vrijwilligers, - waarvan de meeste in de agrarische sector werken of er een band mee hebben- verleenden hun medewerking. De vele hartverwarmende reacties en complimenten waren voor ons de kers op de taart!

Natuurlijk beperken de activiteiten van de ZLTO zich niet tot het organiseren van leuke activiteiten. Als belangenbehartiger van onze leden, worden wij regelmatig uitgenodigd om mee te denken aan plannen van de gemeente, het waterschap etc. Hierbij gaat het over zaken waarin we gezamenlijk zoeken naar een goede balans tussen de belangen van land-en tuinbouw en burger, zodat we in de toekomst blijven bijdragen aan een goede en prettige leefomgeving en het leveren van een gezond voedselaanbod gewaarborgd is. Dan is er geen boerenmuseum nodig, maar kunnen we in Dongen "live" gaan kijken op bedrijven waar de boeren en tuinders als vrije ondernemers genieten van hun werk in de natuur met gewassen en dieren.

Met vriendelijke groeten,
Kees de Jong.