Column Bernadette Klerx: 'De mantelzorger'

In haar column Dagelijkse Dingen schrijft Bernadette Klerx over zaken die we allemaal wel herkennen. Ze neemt ons mee in het leven van alledag, soms met zaken die we koesteren, soms met zaken die ons allemaal een beetje irriteren. Maar telkens weer met die onmiskenbare ‘Oh ja’ ervaring.

De mantelzorger

Een vrouw die haar terminale man zolang mogelijk thuis verzorgt. Ouders die de zorg voor hun gehandicapte kind op zich nemen, kinderen die hun dementerende en hulpbehoevende ouders ondersteunen. Zomaar wat voorbeelden van mantelzorgers, mensen die -vaak jarenlang- onbetaald 24/7 zorg verlenen…. uit pure liefde.

Mantelzorg: een mooi woord, dat mij meteen deed denken aan de mantel der liefde. En dat blijkt nog te kloppen ook. Het woord ‘mantelzorg’ is in 1971 bedacht door een hoogleraar in de gezondheidszorg. Hij gebruikte de term ‘mantelzorg’ omdat deze zorg een (hart)verwarmende beschutting biedt, net zoals een mantel je beschut tegen de kilte.

Het begrip Mantelzorg is inmiddels al heel gewoon geworden. Maar de inhoud ervan blijft voor mij heel speciaal, om niet te zeggen bewonderenswaardig. Het woord klinkt zelfs een beetje lieflijk maar de inhoud is dat zeker niet altijd. Sommige mensen beweren dan ook dat mantelzorg een lekker verhullend woord is voor ‘los het zelf maar op’,’ zorg maar dat je aan hulp komt’.

En ja, misschien hebben zij wel een beetje gelijk. Want zeg nou zelf, je zult maar 70+ zijn, zelf niet meer zo vitaal en snel van lijf en leden en je hebt de zorg voor een dementerende partner. Een flinke klus op die leeftijd. Of je bent een dertiger met een jong gezin, een drukke baan en de zorg voor je ouders erbij. Ga er maar aan staan!

Mantelzorg begint vaak onschuldig. Je doet de boodschappen, de was en de strijk. Je vervoert je ouders, kind, partner naar dokters en ziekenhuizen en vooruit… je doet ook nog een beetje de administratie. En voor je het weet ben je als een professional bezig.

Dat kan wel eens te veel worden, vooral ook omdat je weet dat degene voor wie je het allemaal doet vaak nooit meer echt beter wordt. En dat trekt een zware emotionele wissel op je. Maar je gaat door, want je laat je broer, vrouw, man, kind, ouders niet aan hun lot over; emotionele uitputting is het gevolg.

Er liggen dus wel degelijk gevaren op de loer in deze ‘doe-het-zelf maatschappij’. Het kan wel eens te ver doorslaan. Zeker als je daar ook nog een andere ontwikkeling tegenover stelt: we moeten allemaal langer doorwerken, want we worden ouder en blijven langer vitaal’, wordt gezegd. En zo wordt 60 het nieuwe 50, 50 het nieuwe 40 en 40 het nieuwe 30, kortom, je wordt altijd geacht 10 jaar jonger te zijn dan je bent: 10 jaar extra op volle toeren draaien. Want ja, ook op je werk ben je ineens 10 jaar jonger en verwacht men dat je nog voor de volle 100% aan allerlei nieuwe ontwikkelingen meedoet, alsof er nog een nieuwe carrière op je ligt te wachten. Nou, dat wordt waarschijnlijk eerder een burn-out dan een carrière.

Ik kan me ook erg kwaad maken als ik weer eens berichten lees over topbestuurders van allerlei publieke instellingen die er een potje van maken en financieel heel verkeerde keuzes maken. Als beloning voor hun wanprestatie krijgen ze dan meestal ook nog een leuk bonus mee,terwijl de mantelzorger en de wijkverpleegster tegen een karig loon dag en nacht voor hun medemens klaar staan. Een wel erg schril en beschamend contrast.

De mantelzorger zal er nooit het bijltje bij neerleggen, want niemand laat zijn geliefde alleen. Maar mag de mantel der liefde misschien iets ruimer zitten en af en toe ook afgeworpen worden? En mogen deze mantelzorgers altublieft zoveel mogelijk ondersteund en gesteund worden, want zij maken echt het verschil voor het welzijn van de hulpbehoevende medemens. Dat kunnen we mooi doen met het geld dat we gaan besparen op te veel onbekwame bestuurders .