Jelle Cloin bouwt vanuit Dongen aan een medisch noodhulpteam voor Nederland

Een ramp kan in enkele ogenblikken alles veranderen. Ook de beschikbaarheid van medische zorg. Ziekenhuizen raken beschadigd, hulpdiensten worden overspoeld en juist wanneer de nood het hoogst is, ontbreken de middelen om mensen te behandelen. Vanuit Dongen werkt Jelle Cloin aan een organisatie die in zulke omstandigheden hulp moet kunnen bieden: Stichting Emergency Medical Team Nederland (EMTN). Met voormalig Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif als nieuwe ambassadeur krijgt het initiatief ook landelijk een gezicht.

In het dagelijks leven werkt Dongenaar Jelle Cloin als ambulanceverpleegkundige bij RAV Brabant Midden-West-Noord, met Tilburg als standplaats. Daarnaast is hij oprichter en voorzitter van de Raad van Bestuur van EMTN. Wat zo’n tweeënhalf jaar geleden begon als een initiatief vanuit de acute zorg, is uitgegroeid tot een stichting met ongeveer tachtig medische en ondersteunende vrijwilligers. Tevens beschikt EMTN over de ANBI status, het officiële CBF keurmerk voor goede doelen en zijn zij lid van Global Health Hub Nederland.

De ambitie is groot: het eerste officieel door de Wereldgezondheidsorganisatie, de WHO, geclassificeerde Emergency Medical Team van Nederland opzetten. Zo’n team biedt medische noodhulp wanneer de bestaande zorg door een ramp of crisis is uitgevallen, overbelast raakt of onvoldoende capaciteit heeft. “Onze ambitie is om een volledig zelfvoorzienend medisch noodhulpteam op te zetten”, licht Jelle het initiatief toe. Dat ene woord, zelfvoorzienend, blijkt tijdens het gesprek minstens zo belangrijk als de medische deskundigheid van de mensen die meegaan.

Hulp die zelf alles meebrengt
Wie aan een medisch noodhulpteam denkt, ziet waarschijnlijk vooral artsen, verpleegkundigen en kisten vol medische materialen voor zich. "Maar daarmee ben je er nog lang niet", legt Jelle uit. "Want wie gaat helpen in een getroffen gebied, moet kunnen werken op een plek waar misschien nauwelijks nog voorzieningen beschikbaar zijn. Er moet schoon water zijn, elektriciteit, een veilige behandelplek en een organisatie die onder moeilijke omstandigheden blijft functioneren. Alles wat nodig is om zorg te verlenen, moet vooraf zijn doordacht en geregeld. De hulpverleners moeten voorkomen dat zij zelf een extra beroep moeten doen op de schaarse voorzieningen in het rampgebied."

EMTN richt zich op een zogenoemd ‘Type 1 Fixed’: een medische behandelvoorziening die op locatie wordt opgebouwd. Jelle: "Je kunt het zien als een mobiel ziekenhuis, waar mensen terechtkunnen voor acute medische hulp en eerstelijnszorg. Wie uitgebreidere behandeling of ziekenhuisopname nodig heeft, wordt waar mogelijk doorverwezen. Voor dit type team geldt als uitgangspunt dat het wereldwijd, binnen 24 uur na activering van het team, op de toegewezen locatie operationeel moet zijn en voor ten minste twee weken geheel zelfvoorzienend is. Die snelheid vraagt om veel voorbereiding: mensen, materialen, vervoer en voorzieningen moeten op elkaar aansluiten."

Een internationale les uit grote rampen
Tijdens het gesprek gaat Jelle terug naar de verwoestende aardbeving in Haïti in 2010. “Verschillende gebieden werden tegelijkertijd getroffen en vanuit de hele wereld kwam hulp op gang. De vele hulporganisaties en hulpverleners waren echter onvoldoende op elkaar afgestemd. Er ontbraken duidelijke afspraken over de coördinatie en de manier van werken. Sommige teams waren onvoldoende voorbereid en hadden uiteindelijk zelf ondersteuning nodig. Ook werd de beschikbare hulp niet goed over het rampgebied verdeeld.” Die ervaringen lieten volgens Jelle zien hoe belangrijk voorbereiding, internationale standaarden en coördinatie zijn. “Goede bedoelingen alleen zijn onvoldoende wanneer teams uit verschillende landen onder grote tijdsdruk en in moeilijke omstandigheden moeten samenwerken.”

De lessen uit Haïti vormden de aanleiding voor het EMT-initiatief van de WHO. Lidstaten werden opgeroepen één of meerdere zelfvoorzienende medische noodhulpteams op te richten. Het initiatief onderscheidt verschillende teamtypen, elk met eigen zorgcapaciteiten en internationale kwaliteitsstandaarden. Voor een WHO-classificatie moet een team aantonen dat het aan de eisen voor zijn type voldoet. Daarmee bouwt de WHO aan een wereldwijd netwerk van medische noodhulpteams die bij rampen en crises volgens afgesproken standaarden kunnen samenwerken. Ongeacht het land van herkomst is duidelijk welke zorg een team kan bieden en dat het zelfvoorzienend kan werken.

"Binnen het EMT-initiatief van de WHO draait het daarom om gemeenschappelijke kwaliteitsnormen en een gecoördineerde inzet" vervolgt Cloin. "Van tevoren moet duidelijk zijn welke zorg een team kan leveren en onder welke omstandigheden het zelfstandig kan functioneren. Zo kan de hulp beter aansluiten op wat een getroffen land nodig heeft." Volgens Jelle zijn er wereldwijd inmiddels zo’n zestig geclassificeerde teams en doorlopen ongeveer honderd teams het classificatietraject. Nederland heeft als een van de weinige landen in Europa nog geen eigen WHO-geclassificeerd Emergency Medical Team. Juist daarin wil de stichting uit Dongen verandering brengen.

Vier jaar bouwen en toetsen
De stichting werd op 12 april 2024 opgericht. Sindsdien wordt stap voor stap gewerkt aan de organisatie die nodig is om aan de internationale eisen te voldoen. "Dat is een langdurig traject" benadrukt Jelle. "We rekenen op ongeveer vier jaar, waarbij verschillende audits en beoordelingen onderdeel zijn van het proces. EMTN krijgt daarbij begeleiding van een WHO-mentor. Er wordt gekeken naar de medische kwaliteit, maar ook naar de manier waarop de organisatie is ingericht en de praktische uitvoerbaarheid van de plannen. Een aantal tenten aanschaffen en vrijwilligers verzamelen is dus niet voldoende. Het team moet kunnen aantonen dat het onder moeilijke omstandigheden daadwerkelijk de beloofde zorg kan leveren en volledig zelfvoorzienend kan zijn. De WHO classificatie is daarmee iets waar de stichting naartoe werkt; die erkenning is er op dit moment nog niet. Momenteel bevinden we ons over de helft van het classificatietraject."

Ook zonder medische opleiding onmisbaar
De ongeveer tachtig vrijwilligers die zich inmiddels hebben aangesloten, hebben uiteenlopende achtergronden. Er zijn artsen, gespecialiseerd verpleegkundigen en operatieassistenten bij betrokken, maar ook psychologen, psychisch hulpverleners en logistieke professionals. Voor Jelle is die verscheidenheid essentieel: "een mobiel ziekenhuis moet worden opgebouwd, apparatuur moet blijven werken en materialen moeten op het juiste moment beschikbaar zijn. Daar zijn technische kennis, logistieke ervaring en organisatietalent voor nodig." Wanneer Jelle spreekt over een volledig opgebouwde EMT-organisatie, noemt hij een omvang die kan oplopen tot wel driehonderd betrokkenen. "Het geeft een indruk van wat er achter zo’n noodhulpteam schuilgaat. De mensen die patiënten behandelen, moeten kunnen rekenen op een stevige organisatie om hen heen" aldus Jelle.

Gesprekken met de overheid
Naast mensen en deskundigheid zijn er financiële middelen nodig. Tenten, medische apparatuur en alle voorzieningen om zelfstandig te kunnen werken, vragen om aanzienlijke investeringen. Op dit moment is EMTN volgens Jelle afhankelijk van donateurs. "Er lopen gesprekken met verschillende ministeries, in de hoop dat ook vanuit het Rijk een substantiële bijdrage komt. In andere landen ondersteunt de overheid dergelijke teams financieel, en wij hopen dat de Nederlandse overheid zich daar bij aan zal sluiten." Daarbij merkt Jelle dat eerst nog veel uitleg nodig is. "Het begrip Emergency Medical Team is ook bij de landelijke overheid niet overal voldoende bekend. Wat doet zo’n team precies? Hoe verhoudt het zich tot bestaande hulporganisaties? En waarom zou Nederland hierin investeren?" Voor Jelle is dat laatste duidelijk: "de capaciteit kan zowel internationaal als in eigen land van waarde zijn. Ook hier kunnen rampen en crises ontstaan waarbij de reguliere gezondheidszorg extra ondersteuning nodig heeft. Een Nederlands EMT zou de bestaande hulpdiensten dan kunnen ondersteunen met medische zorg op locatie en zo de druk op ziekenhuizen verminderen."

Mart de Kruif opent deuren
Met de komst van Mart de Kruif als ambassadeur hoopt EMTN de volgende stap te zetten. De generaal buiten dienst en voormalig Commandant der Landstrijdkrachten brengt ervaring mee op het gebied van internationale missies, leiderschap en crisisbeheersing. Zijn betrokkenheid moet vooral helpen om de missie van EMTN bij een groter publiek onder de aandacht te brengen. Jelle hoopt bovendien via zijn netwerk in contact te komen met mensen en organisaties die kunnen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het team. “Vanuit zijn ambassadeurschap helpt hij aandacht te vragen voor onze missie en het belang van professionele medische noodhulp middels een EMT”, aldus Jelle. "Voor een stichting die nog volop bouwt aan bekendheid, financiering en uitrusting kan die steun veel betekenen."

Ondertussen blijft het werk niet beperkt tot de voorbereiding op de WHO-classificatie. EMTN verleent ook humanitaire noodhulp in het buitenland. De stichting was al betrokken bij projecten voor Gaza, Syrië, Jordanië, Afghanistan en Sudan. Vanuit Dongen, waar ook het kantoor van de stichting gevestigd is, wordt zo gewerkt aan een organisatie met een veel groter bereik. De volgende stappen vragen tijd, geld en samenwerking. Donateurs en andere betrokkenen die daaraan willen bijdragen, kan de stichting dan ook goed gebruiken.

Meer informatie over Stichting Emergency Medical Team Nederland en de mogelijkheden om te helpen is te vinden op www.emtn.nl.

Stichting Emergency Medical Team Nederland 
Eindsestraat 129A4
5105 NA DONGEN
Tel. +31 (0)6 531 00 738
website: www.emtn.nl
E-mail: [email protected]