Mijmeringen: 'Stembureau'
'Mijmeringen' is een wekelijkse column van Dongenaar Rinus Krijnen
Stembureau
Ik ben bijna vier jaar gepensioneerd, maar heb nog één betaald bijbaantje: stembureau medewerker. Het is geen regulier inkomen en je wordt er niet rijk van. De laatste jaren is de beloning wel wat gestegen, maar daar gaat het helemaal niet om. Want ook al zou het niets opbrengen dan zal het waarschijnlijk voor het merendeel van de vrijwilligers geen reden zijn om niet mee te helpen. Vooral de vaak oudere stembureau vrijwilligers zitten vermoed ik niet echt op die paar centen te wachten. Ik in ieder geval niet. Dat geldt wellicht niet voor de tellers, die vaak een stuk jonger zijn en die een extra zakcentje best kunnen gebruiken. Maar rijk word je er niet van.
Je bent vrijwilliger in het stembureau om een paar redenen. Je helpt de democratie in standhouden, het is nuttig en ook gezellig. Bovendien word je in de watten gelegd door de regelneven en -nichten van het gemeentehuis. Er is goede catering en bij issues wordt er direct gehandeld. Er zit eigenlijk maar één nadeel aan: je hebt een werkdag die wel tot 20 uur kan uitlopen en dat is voor het merendeel wat oudere vrijwilligers een hele opgave. Bij relatief enkelvoudige overzichtelijke verkiezingen, zoals de komende verkiezing voor de gemeenteraad hier in Dongen -met slechts vier deelnemende partijen en pakweg 60 kandidaten- is het onwaarschijnlijk dat het qua doorlooptijd uit de hand loopt. Het meest secure werk zit wel in de staart van het proces: de telling moet kloppen. Met een speciale telmethode – VOX- kan men efficiënt en effectief de telling uitvoeren.
Dat er helemaal niets mis kan gaan zal ik niet zeggen, maar de kans is echt minimaal en de omvang zal dan tot een enkel stembiljet beperkt blijven. De methode werkt met het vier-ogen principe en er zijn meerdere vrijwilligers als toezichthouder aanwezig. Tot het dichtplakken van de verzendpakketten is alles beschreven, gereguleerd en gecontroleerd. Amerikaanse toestanden, waarbij de stembureaus bij voorbaat al niet vertrouwd worden, zijn absolute onzin. De soevereinen ten spijt.
Je kunt ook niet zomaar aanschuiven als stembureau medewerker. Er zijn drie rollen: voorzitter, medewerker en teller en afhankelijk van deze rol moet je een E-learning met succes zien te doorlopen: elke verkiezing opnieuw. Het is wel zo dat er lokale verschillen zijn hoe de voorbereiding wordt aangepakt, maar zomaar aanschuiven is er niet bij.
Alles wordt in de E-learning uitgelegd en als je elke verkiezing meedoet dan is de stof nagenoeg gelijk. Echt moeilijk is het niet, maar er zijn best veel feitjes die je hoort te weten. Examens halen is voor mij al lang geleden, dus bereid ik me wel goed voor. Een paar uur ben je er wel mee bezig. Veel fouten wil je ook niet maken, want zakken voor het examen doet iets met je trots en zelfvertrouwen. Dat mag niet gebeuren. Met het toepassen van de kennis valt het in de praktijk allemaal nogal mee. Mocht je ergens over twijfelen dan roep je de hulp in van je collega’s en er zijn genoeg naslagwerken aanwezig om even je probleempje uit te zoeken.
Een aantal oud collega’s van mij werkt ook in stembureaus in andere gemeentes en kennen daar bijvoorbeeld ploegendienst. Een deel van de vrijwilligers werkt ‘s morgens tot aan het begin van de middag, en een ander deel vanaf de middag tot het einde van de telling. Ook zijn er gemeentes waar de stembureauleden na de stemming worden afgelost door tellers. Bij ons tellen de stembureauleden bijna altijd gewoon mee.
Als er dubbele verkiezingen zijn of er grote verschillen worden geconstateerd kan het wel een erg lange dag worden. En zeker omdat het secuur werk is, is het van belang dat je een beetje fit bent. Voor de meeste vrijwilligers is dit een hele opgave, omdat ze vaak al behoorlijk op leeftijd zijn.
Maar ik klaag als jong-bejaarde hier niet over. Het is ook voor mij wel eens goed om de grenzen op te zoeken. Je kunt toch na een geslaagde verkiezingsdag tevreden terugkijken. Je ontmoet veel mensen, het is lichamelijk niet zwaar en het is bovendien nuttig. Het kost alleen wat tijd.
Maar omdat het toch best een inspanning is zou het goed zijn als ook jonge mensen deze rollen vervullen. Maar ja, die hebben geen tijd. Die moeten naar werk of school en hebben wel wat anders te doen. Wellicht als je er studiepunten mee zou kunnen verdienen dat het studenten zou kunnen motiveren. Dat zou zo gek niet zijn. Je leert er tenslotte best veel van en de democratie is toch het fundament van onze maatschappij. Je maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen als jongeling kan een voorbeeld zijn. Zo laat je ook bij deze groep beseffen dat de democratie erg belangrijk is.
Al denken inmiddels velen hier heel anders over. Daarom deze tip: ga op 18 maart stemmen nu het nog kan.
