Mijmeringen: 'Off-Grid'
'Mijmeringen' is een wekelijkse column van Dongenaar Rinus Krijnen
Off-Grid
Ik heb een paar jaar geleden al eens over dit onderwerp geschreven, maar de situatie is nu weer anders. Met mogelijk een oorlogsdreiging ontstaat er een totaal nieuwe werkelijkheid. Hoe zit het nu? We hebben in ons huis zonnepanelen en sinds ¾ jaar ook een kleine thuisbatterij. Handig om de opgewekte stroom over wat meer uren uit te smeren als de zon onder is. Zeker als het saldeerspook in 2027 neerdaalt gaan de energiemaatschappijen en de overheid fors meer profiteren van jouw opgewekte energie. Het is zo dat als je zonnepanelen en een thuisbatterij hebt en wellicht ook nog een warmtepomp of airco’s en een elektrische auto met een thuislader je in het algemeen behoort tot de meer vermogende klasse. Je woont dan hoogstwaarschijnlijk in een eigen huis en jij hebt zelf deze keuzes gemaakt. En veelal wist je dan ook wel dat alle financiële voordelen door deze verduurzamende acties eens verleden tijd zouden worden. Mogelijk dat je had gehoopt wat langer een hoger rendement te kunnen maken op je investeringen.
Het is sowieso geen eerlijk systeem. Mensen met lage inkomens wonen in het algemeen niet in een eigen, duurzaam geïsoleerd huis, maar zijn aangewezen op het aanbod van vaak woningcorporaties. Die doen hun best, maar zijn pas de laatste jaren uit hun investeringsdal gekropen na het afschaffen van de verhuurdersheffing. En eindeloos investeren in bestaande woningen is nog steeds een fors issue. Verduurzamen van woningen is vaak duurder dan vervangen en vervangen meestal wenselijker vanwege veranderende woonwensen en -eisen. Maar dat betekent bij de huidige grote woonvraag dat het allemaal niet opschiet. Vervangen van woningen kost tijd, is ingewikkeld en als men dure, moderne installaties moet aanbrengen om te voldoen aan goede energielabels kost het ook nog eens veel geld. Gevolg is dat de huren zullen stijgen en de huurtoeslag de enige oplossing is om huren betaalbaar te houden voor de armsten onder ons. Je bent eigenlijk volledig afhankelijk van politieke grillen als je in zo’n situatie zit. En als dan regeringspartijen zoals de VVD eigenlijk alleen maar bezig zijn om huiseigenaren te paaien met fiscale voordelen, zal dit ten koste gaan van de laagste inkomens.
We hebben zowel als huurders als huiseigenaren een probleem. We zitten qua commodity’s in een grid en beslissen zelf bijvoorbeeld niet over onze energie, of je nu huurt of een eigen huis hebt. Doordat we hierin zijn opgenomen, kun je wel braaf proberen zelfvoorzienend te zijn, maar dat is maar zeer beperkt. Alle restenergie wordt terug geleverd aan de energiemaatschappijen en afhankelijk van de vraag weer aan jou terug verkocht. Is de energie op enig moment niet nodig, dan krijg je mogelijk niets terug van je opgewekte stroom en moet je zelfs vaste tarieven gaan bijbetalen voor de infrastructuur en de administratie. Je hebt dus eigenlijk niets over je eigen opgewekte energie te vertellen. Je kunt een dynamisch contract aanschaffen en rekening houden met vraag en aanbod, maar dat betekent ook dat je daar tijd, kosten en zelf energie in moet steken. Wellicht is het dan voordelig om je wasmachine ‘s nachts te laten draaien. Dat betekent een duur wasmachine aanschaffen met een tijdprogramma of je bed uit om het apparaat aan te zetten. Ik heb andere hobby’s.
Onze afhankelijkheid wordt nog veel groter als we mogelijk in een oorlogssituatie terecht komen. We zien wat er in Oekraïne gebeurt. De Russen vallen vooral energiecentrales aan om het land zoveel mogelijk te ontwrichten. Als wij daarmee te maken krijgen gebeurt hier hetzelfde. Vroeger waren we veel minder afhankelijk van online geleverde energie. We hadden hout- olie- of kolenkachels en hielden zelf voorraden aan om te kunnen stoken. Viel de stroom uit dan bleef je voorlopig nog wel warm. Ook kon je nog overschakelen op butagas of de kachel om te koken. Als nu de stroom uitvalt hebben we deze alternatieven niet meer.
We zouden er eigenlijk naar moeten streven dat onze huizen ook kunnen functioneren als ze off-grid zijn. Helemaal off-grid is wellicht een illusie, maar dat je opgewekte stroom niet eerst wordt terug geleverd naar de energieleverancier, maar zonder aangesloten te zijn op een grid wel beschikbaar blijft in huis werkt nu niet zo. Zelfs een gewone thuisbatterij werkt alleen als er externe infrastructuur is welke voor de distributie zorgt. Je moet voor een eigen energiesysteem met een off-grid thuisbatterij en een passend aggregaat aan de slag. Ook hiervoor moet je fors in de buidel. Het is een vorm van kansberekening of je vindt dat je deze systemen nodig hebt. Maar je bent te laat als je dit soort voorzieningen wilt gaan treffen als de situatie zich voordoet. En er zijn miljoenen mensen die in het geheel niet in de gelegenheid zijn zoiets te regelen of dit kunnen betalen.
Kortom. Eigenlijk was bijna niets beter in de jaren 50, maar destijds was je wat energie wel veel minder aan de goden overgeleverd. Niemand wil afhankelijk zijn, maar met onze stroomvoorziening hebben we onze kop wel in een strop gehangen. En in ons benodigd noodpakket worden geen aggregaat en off-grid thuisbatterij genoemd. Maar stroom heb je wel nodig om de websites te bereiken die in de folder staan om hulp te zoeken. Met een powerbank of UPS ben je ook zo klaar. En dan hebben ik het nu alleen nog maar over de stroom. Het wordt waarschijnlijk koud en donker.
