Mijmeringen: 'Afhankelijk'

'Mijmeringen' is een column van Dongenaar Rinus Krijnen

Mogelijk dat we 2026 terug gaan blikken als het laatste jaar waarin we nog in vrede mleefden. Dan denk je terug aan de onschuld waarin we onze zaken vanzelfsprekend organiseerden. Uiteraard zijn er al onheilsprofeten die ons de afgelopen tijd vertelden dat we bijvoorbeeld een noodpakket in huis moesten nemen. De overheid doet hier ook aan mee. Heel enthousiast hoor ik mijn omgeving hier niet over. Het zal volgens velen zo’n vaart niet lopen.

Maar ook als de stroom uitvalt door sabotage of slecht onderhoud ben je in huis nergens. De kachel valt uit, de deurbel doet het niet; je kunt geen keukenapparaten meer gebruiken. TV en internet doen het niet. Feitelijk komt je wereld stil te staan. De belangrijkste dingen in je noodpakket zijn niet alleen bonen of erwten, maar ook een butagas kooktoestel dat naast koken ook als verwarming kan dienen door een aarden pot ondersteboven op de brander te plaatsen. Dat weet ik nog uit de tijd dat we kampeerden. Zonder dergelijke hardware heb je niet veel aan een pot op te warmen groente voor consumptie uit je noodpakket.

Daarnaast zou je eigenlijk je stroomvoorziening deels uitbreidbaar moeten maken door inzet van een ATS en een aggregaat. Een ATS (automatic transfer switch) is een apparaat in de meterkast dat ervoor zorgt dat je stroom automatisch wordt omgezet naar de noodvoorziening als het net uitvalt. Het bestaat al lang, maar ik ken niemand die dit heeft. Het wordt standaard niet gemonteerd in de meterkast. In landen als de Verenigde Staten is het gebruikelijk dergelijke zaken in huis te hebben, want met het bovengrondse stroomnetwerk daar valt bij de eerste de beste onweersbui de stroom al uit.

Een aggregaat werkt op diesel, lpg of benzine. Zolang dit nog te krijgen is zou je voorlopig hiermee vooruit kunnen. Je kunt ook denken aan een extra voorraad brandstof, al loop je daar wel veiligheidsrisico’s mee. We zijn nu nog erg verwend wat betreft de betrouwbaarheid van ons netwerk; dus zijn we niet voorbereid als het langdurig uitvalt. Een thuisbatterij lijkt leuk, maar na een dag is het ding leeg. Gek genoeg staat over energie-alternatieven geen woord in de tips voor het noodpakket. En zelf-opgewekte groene stroom begint zo langzaam een vloek te worden, omdat de voordelen zoals CO2-reductie en energie-onafhankelijkheid weggewuifd worden,,nu de fiscale voordelen opdrogen.

Het zijn ook forse investeringen. Om stroomuitval adequaat op te vangen moet je toch een paar duizend euro investeren. Dat heeft echt niet iedereen achter de hand. Als de overheid mensen op hun kwetsbaarheid gaat wijzen, zal de roep om financiële tegemoetkoming er ook direct zijn. En dan zijn ze zeker niet thuis in Den Haag. Het geld moet nu eenmaal naar dubieuze militaire landelijke veiligheid in plaats van veiligheid rondom huis. De overbruggingsperiode van het noodpakket dat aanvankelijk een voorziening voor drie dagen zou moeten zijn is inmiddels opgerekt naar acht dagen. Deze aanscherping wordt nu aangeraden sinds een cyberaanval op de systemen van Albert Heijn de gevolgen van een just-in-time logistiek pijnlijk duidelijk maakten. Binnen no time waren de schappen leeg. Kostenbesparend leken deze theorieën van Goldratt jaren goed te werken, maar komt er een kink in de kabel, dan loopt alles in de soep.

Doordat we qua huishoudelijke energievoorziening ons uitsluitend op elektriciteit richten, zijn alternatieven niet meer in beeld. In mijn jonge jaren waren kolen, gas en olie de zwaar vervuilende primaire brandstoffen om energie op te wekken in het huishouden en was je daardoor een stuk minder afhankelijk van de directe beschikbaarheid van een elektriciteitsnetwerk. Binnen een huis was het vaak zoeken naar een stopcontact.

Het mooiste zou zijn als huishoudens zoveel mogelijk off grid hun energiebehoefte zouden kunnen invullen. Dit is helaas technisch onhaalbaar en voor velen te duur. Kortom: we blijven afhankelijk van het netwerk en zullen wellicht moeten bidden dat alles blijft werken tijdens de huidige hybride oorlog tegen mysterieuze vijanden. De overheid voor het karretje spannen heeft weinig zin. Buiten een informerende functie kunnen zij -met hun korte termijnbeleid als credo- ons alleen maar waarschuwen en adviseren. Om problemen te voorkomen zul je toch echt zelf naar mogelijke oplossingen moeten zoeken.

Dat ligt anders bij zaken waarbij je afhankelijk bent van openbare infrastructuur zoals wegen, spoorrails, dijken, bruggen etc. Daar voegt jouw individuele mening als burger niets toe aan de besluitvorming. In de jaren zestig hebben we heel actief in tijden van extreme groei de infrastructuur fors uitgebreid, maar men heeft verzuimd te reserveren voor een vervanging op termijn. Dat blijkt ook niet gebruikelijk bij overheden te zijn, waardoor noodzakelijke vervangingsinvesteringen telkens weer een nieuw politiek onderwerp worden waar per definitie geen rekening mee is gehouden. En nu is alles versleten. En zo kom je stil te staan bij bruggen, in files terecht en vaart de pont niet.

Waren we niet één van de rijkste landen van de wereld? Niets van te merken.