Column Jan Kennekens: 'Dongen in Campagnestand: Theater met een draaiboek dat niemand gelezen heeft'

17 mrt , 12:33 • Gemeenteraadsverkiezingen 2026

Afgelopen maandag sprak Jan Kennekens, lid van de fractie Dongen Plus, onderstaande column in op de live podcastavond van De Restzetel. De fractie DongenPlus neemt overigens niet deel aan de gemeenteraadsverkiezingen van aanstaande woensdag.

Er is een moment in de aanloop naar de verkiezingen waarop je merkt dat Dongen in campagnestand gaat. Niet omdat er grote debatten plaatsvinden of omdat de raadszaal uitpuilt van bestuurlijke bezieling — dat zou te simpel zijn. Nee, het begint subtieler. De eerste folders verschijnen in de brievenbus. De foto’s zijn zoals altijd nét iets te geposeerd, de slogans nét iets te optimistisch. En dan voel je het: het dorp schakelt over op verkiezingsmodus, een sfeer die het midden houdt tussen een dorpsfeest en een toneelstuk waarin niemand precies weet welk stuk men speelt.

De VVD profileert zich dit jaar opnieuw als de enige rechtse partij van Dongen — een status die ze inmiddels zo vaak herhaald hebben, dat het bijna een cultureel erfgoedobject begint te worden. Tegelijkertijd verkondigen ze vol bravoure dat er betaalbare woningen moeten komen. Wie het woord “betaalbaar” in hun programma heeft durven zetten, verdient een medaille voor moed. Je hoort de dialoog met de projectontwikkelaar bijna live: “Onder de miljoen, kan dat?” Een stilte aan de andere kant. Dan de klank van onderdrukte hilariteit.

In campagnetijd is de folder heilig. Een foto wel of niet bewust of onbewust plaatsen Eenmaal gedrukt, is de realiteit bijzaak. Vraag maar aan de Volkspartij Dongen. Van diezelfde partij kennen we allemaal Cees Zwaal: toch? De politicus die niet interrumpeert, maar interprèteert. Hij pronkt zelf met die term, alsof het een deskundige specialisatie is. En in zekere zin is dat ook zo: Zwaal beheerst de kunst om elke vraag te transformeren tot iets totaal anders.Vraag naar de begroting, en hij praat over parkeerdruk bij de Jumbo. Vraag naar veiligheid, en je belandt in een college over de staat van de fietspaden. Vraag naar hondenpoep, en je eindigt bij een zijspoor over wijkbudgetten. Het is een soort politieke improvisatie: onnavolgbaar, soms verrassend, maar nooit waar je dacht uit te komen.

De campagnestart in de kerk illustreerde het nog eens. De burgemeester stond er netjes bij, alsof hij precies wist waarom hij aanwezig was. Het geheel had iets ceremonieels, iets dat de grens tussen religie en politiek heel even liet vervagen. Als de pastoor op dat moment had afgesloten met: “En overweeg vooral lijst 1,” had niemand verbaasd opgekeken. Een gemiste kans voor het CDA, die Wouter de Zwart bij de vorige verkiezingen nog als wethouder kandidaat op hun lijst hadden staan en wat zou het toch christelijk hebben gestaan als hun voorganger Stijn Sips vanaf de preekstoel zijn volgelingen had kunnen toespreken. Of had dat beter gepast bij predikant Chris den Boer De kans dat de VPD aanwezig was geweest was erg groot geweest. De volgers van Sips blijven namelijk niet beperkt tot alleen zijn CDA discipelen

Wie in Dongen een linkse partij zoekt, moet goed zoeken — “Keuze is hier soms een zeldzaam fenomeen—een beetje zoals een regenboog die alleen verschijnt als niemand kijkt. Je kunt zoeken tot je schoenzolen beginnen te twijfelen aan hun levensdoel, maar veel verder kom je meestal niet. Gelukkig zit het hart nog steeds links, zeggen ze… al lijkt het er soms sterk op dat de rest van het dorp dat orgaan per ongeluk heeft omgeruild voor iets dat vooral op automatische piloot draait. Maar hé, zolang het ritme constant blijft, merkt bijna niemand het verschil.”

De VPD beweegt zich al langer in een baan rond het CDA. De partijen draaien om elkaar heen als planeten in een zonnestelsel dat ooit ontworpen lijkt door iemand die halverwege is gestopt met schetsen. D66 probeert nog enige progressieve klank te laten horen via Marieke Schouten, maar in een landschap zonder tegenwicht klinkt elke milde nuance al snel revolutionair. De Volkspartij Dongen gebruikt “lokaal” te pas en te onpas. Alles moet lokaal, alles begint lokaal — totdat het op een wethouder aankomt. Dan blijkt Krimpen ineens verrassend binnen de actieradius te vallen. Een bijzondere vorm van lokaliteit Het is politiek pragmatisch, zeker. Maar symbolisch schuurt het. Het is alsof je een winkel binnenloopt die pronkt met streekproducten, om daarna dozen te zien liggen die nog duidelijk de snelweglucht verspreiden. Iedereen doet alsof dit de normaalste zaak van de wereld is, en niemand stelt vragen —waarschijnlijk omdat de dozen zelf al zichtbaar genoeg antwoorden geven.” De partij spreekt het zelf niet graag hardop uit, maar het contrast blijft voelbaar.

In veel dorpen vormt één onderwerp het middelpunt van elk verkiezingsdebat. In Dongen is dat het AZC — en daarom wordt er juist níét over gesproken. Geen partij brandt zich eraan. Niet omdat er geen standpunten zijn, maar omdat elk standpunt kiezers kost. Het CDA stelde voor het onderwerp na de verkiezingen te bespreken. Een strategische keuze, zeker. Maar het maakt wel dat het verkiezingsprogramma meer weg heeft van een rommelzolder: alles wat ingewikkeld is, schuiven we zover mogelijk naar achteren. De stilte rondom het AZC is misschien wel de luidste uitspraak van deze campagne. De VPD en het CDA blinken ondertussen uit in het zich toe-eigenen van resultaten die er niet zijn of er ondanks hen zijn. De scholenbouw wordt trots geclaimd door de VPD, ondanks het merkwaardige feit dat die tot stand kwamen zónder dat de eigen wethouder het proces nu bepaald vlekkeloos begeleidde. Wel een kunst om hier trots op te zijn.

Maar in de campagne geldt: als het bestaat, mag je er credit voor nemen. En zo schuift de campagne door Dongen: langzaam voortbewegend, hier en daar rammelend, soms verrassend helder, vaker subtiel ontwijkend. De raadszaal fungeert als toneel, de partijen als acteurs die doen alsof ze exact weten waar de voorstelling heen gaat. De inwoners volgen het schouwspel met een mengeling van interesse en gezonde scepsis. Want wie lang genoeg kijkt, ziet dat politieke communicatie soms meer zegt door wat níét uitgesproken wordt dan door wat wél op papier staat.

Wanneer de stemmen straks weer geteld zijn, zullen de partijen terugkeren naar de raadszaal, de folders verdwijnen uit de brievenbus, en het dorp weer overgaan tot de orde van de dag. Totdat de volgende verkiezingsronde zich aandient en heel Dongen opnieuw ontwaakt in een politiek toneelstuk waarvan niemand het script heeft gelezen, maar iedereen tóch meespeelt.

En eerlijk? Dat is misschien wel de charmantste traditie die we hier hebben: Dongen speelt improvisatietheater — en het publiek komt elk jaar gewoon terug.